Champagnetoren: hoeveel glazen en flessen per laag?

Een champagnetoren met een vierkante basis heeft per laag één rij glazen minder. Bij vijf lagen is dat 25 + 16 + 9 + 4 + 1 = 55 glazen. Schenk je elk glas 10 cl in, dan vraagt die toren 8 flessen van 75 cl. Laat je hem van boven vollopen tot elke coupe van 20 cl tot de rand vol is, dan zijn het er 15. Voor het hele feest reken je daarnaast met zes glazen per fles.

Inhoud

1. Hoeveel glazen heeft een champagnetoren?
2. Hoeveel flessen vraagt de toren?
3. Welke glazen zijn geschikt voor een champagnetoren?
4. Een champagnetoren huren
5. Zelf een champagnetoren bouwen: waar let je op?
6. Hoeveel flessen heb je nodig voor het hele feest?
7. Wat regel je verder voor een champagnefeest?

Hoeveel glazen heeft een champagnetoren?

Een champagnetoren is een piramide van glazen. We rekenen met een toren waarvan de onderste laag een vierkant is. Elk glas van de laag erboven staat op het punt waar vier glazen elkaar raken. Daardoor heeft elke laag één rij en één kolom minder dan de laag eronder, tot er bovenop één glas staat. Het aantal glazen per laag is steeds een kwadraat. Voor vijf lagen gaat de som zo:

1. Onderste laag: 5 × 5 = 25 glazen.
2. Tweede laag: 4 × 4 = 16 glazen.
3. Derde laag: 3 × 3 = 9 glazen.
4. Vierde laag: 2 × 2 = 4 glazen.
5. Top: 1 glas.
6. Samen: 25 + 16 + 9 + 4 + 1 = 55 glazen.

Voor de andere hoogtes tel je op dezelfde manier:

• Drie lagen: 9 + 4 + 1 = 14 glazen.
• Vier lagen: 16 + 9 + 4 + 1 = 30 glazen.
• Zes lagen: 36 + 25 + 16 + 9 + 4 + 1 = 91 glazen.
• Zeven lagen: 49 + 36 + 25 + 16 + 9 + 4 + 1 = 140 glazen.
• Acht lagen: 64 + 49 + 36 + 25 + 16 + 9 + 4 + 1 = 204 glazen.

Wil je dat elke gast een glas van de toren krijgt, kies dan de kleinste toren met minstens zoveel glazen als gasten. Voor 40 gasten is dat vijf lagen: vier lagen geeft 30 glazen en dat is te weinig.

Hoeveel flessen vraagt de toren?

Dat hangt af van hoe je hem vult. Er zijn twee manieren en ze schelen bijna de helft.

Manier 1: elk glas apart inschenken

Je bouwt de toren en schenkt de glazen van boven naar beneden in, elk met een toostmaat van 10 cl. Die 10 cl is een aanname. De som voor vijf lagen:

1. Centiliters: 55 glazen × 10 cl = 550 cl.
2. Flessen: 550 ÷ 75 = 7,3.
3. Afronden naar boven: 8 flessen.

Manier 2: van boven laten vollopen

Dit is het beeld dat iedereen kent. Je schenkt in het bovenste glas tot het overloopt, de wijn stroomt langs de voet naar de laag eronder, en zo verder. Een glas loopt pas over als het vol is. Schenk je door tot ook de onderste laag vol is, dan staat elk glas tot de rand vol. Je rekent dan met de hele inhoud van het glas. Voor een coupe van 20 cl en vijf lagen:

1. Centiliters: 55 glazen × 20 cl = 1.100 cl.
2. Flessen: 1.100 ÷ 75 = 14,7.
3. Afronden naar boven: 15 flessen.

Wat er naast de glazen loopt, zit daar nog niet bij. Verhuurder Champagnetoren.nl noemt dat als nadeel van de klassieke toren: de glazen lopen in elkaar over, veel glazen zijn tot de rand gevuld, er wordt veel champagne verspild en het wordt volgens het bedrijf gegarandeerd knoeien.

Een coupe van 20 cl die tot de rand vol is, bevat bij 12% alcohol 200 × 0,12 × 0,789 = 18,9 gram alcohol. Een standaardglas staat in Nederland (Trimbos-instituut) en België (VAD) voor ongeveer 10 gram. Eén vol glas van de toren telt dus als bijna twee standaardglazen. Een gewoon glas van 12,5 cl komt op 11,8 gram.

Welke glazen zijn geschikt voor een champagnetoren?

Een toren die je stapelt, bouw je met coupes: lage, brede glazen op een voet. Op een brede rand staat de voet van het volgende glas stabiel. Neem glazen van één model, zodat elke laag even hoog is.

De inhoud van de coupe bepaalt hoeveel wijn de toren vraagt als je hem laat vollopen. Bij IKEA stonden op 5 oktober 2026 drie champagnecoupes. De flessen zijn nagerekend voor vijf lagen, dus 55 glazen. De aanname: de inhoud die IKEA opgeeft, is de inhoud tot de rand.

• FRÖJDA, 20 cl, € 12,99 per 4 stuks: 55 × 20 = 1.100 cl, dus 15 flessen.
• FRUKTDUVA, 24 cl, € 2,99 per stuk: 55 × 24 = 1.320 cl, gedeeld door 75 is 17,6, dus 18 flessen.
• STORHET, 30 cl, € 1,99 per stuk: 55 × 30 = 1.650 cl, gedeeld door 75 is 22 flessen.

Het goedkoopste glas kost dus de meeste wijn: zeven flessen meer dan het kleinste. Kies voor een toren de kleinste coupe die je kunt krijgen.

Om uit te drinken is de coupe geen goed glas. Het Comité Champagne noemt hem ongeschikt, omdat belletjes en geur door de wijde opening te snel ontsnappen. De Union des Maisons de Champagne schrijft dat het schuim zich er slecht in vormt en niet blijft staan. Gebruik de toren voor de toost en schenk daarna in een tulpvormig glas. Welk glas dat is, lees je in champagneglazen: flûte, tulp of coupe.

Een champagnetoren huren

Let bij huren op wat je krijgt, want niet elke champagnetoren (in het Engels champagne tower) is een gestapelde piramide. Champagnetoren.nl, dat in heel Nederland werkt, verhuurt een standaard waarbij flûtes los op glazen plateaus staan. Het kleinste model heeft plaats voor 80 tot 350 flûtes, het grootste voor maximaal 1.500. Medewerkers van het bedrijf vullen de toren bij en serveren de glazen uit. Bij het grootste model kan een deel van de glazen met gekleurd water gevuld zijn, zodat de toren vol oogt terwijl bijvoorbeeld een derde echte champagne is. Het bedrijf levert de toren met de champagne die je wilt. Prijzen staan niet op de site: je vraagt een offerte aan.

Bij zo’n standaard loopt er niets over. De flessen reken je dan uit als bij manier 1: het aantal glazen maal wat je per glas schenkt. Vraag bij een offerte altijd naar vier dingen: het aantal glazen, de inhoud per glas, wie de wijn levert en wie de toren vult.

Zelf een champagnetoren bouwen: waar let je op?

• Bouw hem waar hij blijft staan. Een gestapelde toren is niet te verplaatsen en kan instorten, waarschuwt de verhuurder.
• Zet hem in een bak. Kies een vlakke, stevige tafel en een dienblad of bak met een opstaande rand die de overloop opvangt.
• Oefen met water. Dan zie je of de glazen recht staan en waar het naast loopt.
• Koel de flessen. Het Comité Champagne raadt 8 tot 10 °C aan en noemt 30 minuten in een emmer met half water en half ijs. Voor 8 of 15 flessen heb je meer dan één emmer nodig. Meer staat in champagne op de juiste temperatuur en in een champagnekoeler kiezen.
• Open de flessen vooraf en rustig. Met de kurk in je hand en de fles van de toren af. De stappen staan in champagne openen zonder knal.
• Schenk langzaam in het midden van het bovenste glas.

Hoeveel flessen heb je nodig voor het hele feest?

De toren is één ronde. Voor de rest van het feest reken je met zes glazen van 12,5 cl per fles van 75 cl. Dat is de maat van het Comité Champagne. Een voorbeeld voor 40 gasten, met de aanname dat iedereen gemiddeld 2,5 glas drinkt:

1. Glazen: 40 gasten × 2,5 = 100 glazen.
2. Centiliters: 100 × 12,5 cl = 1.250 cl.
3. Flessen: 1.250 ÷ 75 = 16,7.
4. Reserve van 5%: 16,7 × 1,05 = 17,5.
5. Afronden naar boven: 18 flessen.

Zet daar de toren naast. Schenk je de 55 glazen apart in, dan gaan er 8 van die 18 flessen in de toren en blijven er 10 over voor de rest van de avond. Laat je coupes van 20 cl vollopen, dan gaan er 15 in de toren. Je houdt er dan 3 over en moet bijkopen. De som met andere schenkmaten en flesformaten staat in hoeveel glazen je uit een fles champagne haalt.

Wat regel je verder voor een champagnefeest?

Een champagnefeest, of champagne party, vraagt naast de flessen en de glazen nog drie dingen.

• Iets erbij te eten. Ideeën met uitleg staan in wat je eet bij champagne.
• Een glas zonder alcohol. Voor wie rijdt of niet drinkt. De sommen hierboven veranderen niet als je een deel van de glazen met alcoholvrije bubbels vult. Ideeën staan in alcoholvrij welkomstdrankje.
• Andere bubbels. Vul je de toren met cava of prosecco, dan blijft het rekenwerk gelijk: ook daar is de gewone fles 75 cl.