Champagnefles maten: alle 15 formaten met inhoud en glazen

Champagne bestaat volgens het Comité Champagne in vijftien flesformaten, van de kwartfles van 20 cl tot de melchizedek van 30 liter. De gewone fles bevat 75 cl en geeft zes glazen van 12,5 cl. Een magnum is 1,5 liter (12 glazen), een jeroboam 3 liter (24 glazen), een methusalem 6 liter (48 glazen) en een nebukadnezar 15 liter (120 glazen).

Inhoud

1. Welke flesformaten heeft champagne?
2. Welke maten liggen in de winkel?
3. Waar komen de namen vandaan?
4. Kleine flesjes: de kwartfles en de halve fles
5. De magnum: 1,5 liter
6. De jeroboam: 3 liter
7. De grote flessen: van rehoboam tot melchizedek
8. Welke fles kies je voor hoeveel gasten?
9. Wat blijft bij elk formaat gelijk?

Welke flesformaten heeft champagne?

Het Comité Champagne, de brancheorganisatie van de streek, noemt vijftien formaten. In de tabel staan ze met twee getallen die je kunt narekenen. Het aantal gewone flessen is de inhoud gedeeld door 75 cl. Het aantal glazen is de inhoud gedeeld door 12,5 cl, naar beneden afgerond op hele glazen. Met die 12,5 cl rekent het Comité zelf.

De som voor één regel: een nebukadnezar bevat 15 liter, dus 1.500 cl. 1.500 ÷ 75 = 20 flessen en 1.500 ÷ 12,5 = 120 glazen. Bij de kwartfles komt het niet rond uit: 20 ÷ 12,5 = 1,6. Dat is één vol glas en 7,5 cl over. Schenk je kleiner of ruimer dan 12,5 cl, dan verandert het aantal glazen. Die som staat in hoeveel glazen je uit een fles haalt.

Elders kom je andere lijsten tegen. Slijter Gall & Gall telt twaalf formaten, noemt het kleinste flesje een split of piccolo van 187,5 ml en de fles van 18 liter een melchior. Het Comité Champagne houdt het op 20 cl en op salomon. Deze tabel volgt het Comité. Zoek je in het Engels op champagne bottle sizes, dan vind je dezelfde flessen onder de namen Methuselah en Nebuchadnezzar.

Welke maten liggen in de winkel?

Tot en met de magnum liggen de maten in Europese regels vast. Richtlijn 2007/45/EG staat voor mousserende wijn tussen 12,5 cl en 1,5 liter vijf maten toe: 12,5 cl, 20 cl, 37,5 cl, 75 cl en 150 cl. De pinte van 50 cl uit de lijst van het Comité staat daar niet tussen. Flessen groter dan 1,5 liter vallen buiten dat rijtje.

In de winkel zie je vooral de gewone fles. Gall & Gall toonde op 5 oktober 2026 168 resultaten onder champagne. Van de eerste 23 flessen op die pagina waren er 17 van 75 cl, 2 magnums, 2 halve flessen en 2 kwartflesjes. Groter dan een magnum zat daar niet bij.

Waar komen de namen vandaan?

Volgens het Comité Champagne komen de meeste namen uit de Bijbel en zijn de champagnehuizen daar in de negentiende eeuw mee begonnen. Waarom de keus op koningen en aartsvaders viel, legt het Comité niet uit. De kwartfles, de halve fles en de gewone fles hebben geen eigennaam: in het Frans heten ze quart, demie en bouteille.

De uitleg bij jeroboam, methusalem, salmanazar, balthazar en nebukadnezar komt van het Comité Champagne. Voor de fles van 30 liter geeft het Comité twee namen: melchizedek of midas.

Kleine flesjes: de kwartfles en de halve fles

Uit een kwartfles van 20 cl schenk je één glas van 12,5 cl en houd je 7,5 cl over, of je schenkt twee glazen van 10 cl. De halve fles van 37,5 cl geeft drie glazen. Het woord piccolo, dat je er vaak bij leest, is een merknaam van het Duitse sekthuis Henkell. Per glas ben je met kleine flesjes duurder uit. Bij Gall & Gall kostte Pommery Brut Royal op 5 oktober 2026 € 14,99 in 20 cl en € 46,65 in 75 cl. Omgerekend is dat € 74,95 tegen € 62,20 per liter. Bewaren loont niet: Moët & Chandon raadt aan flessen kleiner dan 75 cl binnen 12 tot 18 maanden na aankoop te drinken. De sommen, de regels voor prosecco en cava en een rekenvoorbeeld voor een feest staan in kleine flesjes champagne.

De magnum: 1,5 liter

Een magnum bevat twee flessen, dus 12 glazen van 12,5 cl. Het Comité Champagne schrijft dat een magnum de wijn betere rijpingsomstandigheden geeft dan een gewone fles. Onderzoekers van de Universiteit van Reims publiceerden in 2023 een meting aan dertien oude jaargangen. De hals van een magnum is even wijd als die van een gewone fles, 29 mm, terwijl er twee keer zoveel wijn achter zit. Het koolzuur bleef in de magnums veel beter bewaard. Goedkoper per liter is een magnum daarmee nog niet: bij Gall & Gall kostte de magnum van Pommery op 5 oktober 2026 € 99,00, tegen 2 × € 46,65 = € 93,30 voor twee losse flessen. De meting, de bewaartermijnen en de koeltijd staan in magnum champagne.

De jeroboam: 3 liter

Een jeroboam bevat vier flessen, dus 24 glazen van 12,5 cl. De naam betekent buiten de Champagne iets anders. Bij cava heet de fles van 3 liter officieel dubbele magnum. Bij stille wijn heet 3 liter volgens de wijnsite Wine Folly ook dubbele magnum en is een jeroboam 4,5 liter. Voor Bordeaux noemt de Franse Wikipedia 5 liter. Volgens de Union des Maisons de Champagne is de jeroboam ook de maat vanaf waar champagne niet meer verkocht hoeft te worden in de fles waarin hij is vergist. Koelen vraagt planning, want een jeroboam past meestal niet in een gewone ijsemmer en heeft per liter wijn minder buitenkant om kou op te nemen. De naam, het koelen en het schenken staan in de jeroboam.

De grote flessen: van rehoboam tot melchizedek

Boven de jeroboam gaat het snel. Een methusalem van 6 liter is acht flessen en 48 glazen. Een nebukadnezar van 15 liter is twintig flessen en 120 glazen. Voor twee formaten geeft het Comité Champagne de maten erbij: een salomon van 18 liter weegt 43 kilo en meet 85 bij 23 cm, een primat van 27 liter weegt 65 kilo en meet 100 bij 26 cm.

De wijn in zo’n fles hoeft niet in die fles te zijn gemaakt. Volgens de Union des Maisons de Champagne (UMC), de vereniging van de champagnehuizen, moet champagne worden verkocht in de fles waarin de tweede gisting plaatsvond. De UMC noemt twee uitzonderingen: de kwartflesjes en de heel grote flessen, vanaf de jeroboam. Die mogen gevuld worden met champagne die in een andere fles is vergist. Champagnehuis Drappier zegt het enige huis te zijn dat elke fles, van de halve fles tot de melchizedek van 30 liter, in de fles zelf laat vergisten, remueert en degorgeert. Wat de tweede gisting doet, lees je in hoe champagne wordt gemaakt.

Schenken uit zo’n fles doe je met twee handen. De UMC beschrijft de greep: de onderkant van de fles in de plooi van je arm, de andere hand aan de hals. Drappier heeft voor de grote formaten een schenkstandaard laten ontwerpen, de VCanter.

Welke fles kies je voor hoeveel gasten?

Reken voor een toost met één glas van 12,5 cl per gast. De tabel laat zien wat je dan nodig hebt, in gewone flessen en in één grote fles.

De inhoud is in beide kolommen gelijk. Het verschil zit in het werk eromheen.

• Gewone flessen koel je in de koelkast en open je een voor een. Wat dicht blijft, bewaar je voor later.
• Een grote fles gaat in één keer open. Volgens het Comité Champagne blijft een geopende fles met een luchtdichte stop één tot twee dagen goed.
• Vanaf de jeroboam heb je een bak met ijswater nodig waar de fles in past, en twee handen om te schenken.

Schenk je de hele avond champagne, dan heb je meer glazen per gast nodig. De flessencalculator rekent dat uit voor jouw aantal gasten.

Wat blijft bij elk formaat gelijk?

De druk en de temperatuur. Het Comité Champagne noemt 5 tot 6 bar in een fles champagne en schrijft dat de fles is ontworpen om 20 bar te weerstaan. In de studie uit Reims was de druk na de tweede gisting 6,1 bar in de gewone fles en 6,2 bar in de magnum. Het glas is groen of soms bruin om de wijn tegen uv-licht te beschermen. Elk formaat serveer je op 8 tot 10 °C. Een grote fles heeft daar langer voor nodig dan een kleine. Hoe je koelt, staat in champagne op de juiste temperatuur.