Alcoholvrije espresso martini: de cafeïne blijft (40 mg)

Een alcoholvrije espresso martini maak je in de verhouding 5-3-1: 50 ml alcoholvrije koffielikeur, 30 ml verse espresso en 10 ml suikersiroop, hard geschud met ijs. Het officiële IBA-recept bevat 50 ml wodka en 30 ml Kahlúa, samen goed voor 19,6 gram alcohol. Die laat je weg. De cafeïne blijft: in één espresso van 30 ml zit ongeveer 40 milligram.

Inhoud

1. Het recept voor één glas en voor vier
2. Wat zit er in het origineel en wat komt ervoor in de plaats?
3. Hoeveel alcohol laat je weg?
4. Hoeveel cafeïne zit erin?
5. Hoe krijg je de schuimlaag?
6. Waar zit ongemerkt toch alcohol in?
7. Waar komt de espresso martini vandaan?

Het recept voor één glas en voor vier

1. Zet het cocktailglas koud.
2. Zet een verse espresso.
3. Doe de koffielikeur, de suikersiroop en de espresso in een shaker vol ijsblokjes.
4. Schud ongeveer 15 seconden zo hard als je kunt.
5. Zeef in het koude glas.
6. Leg 3 koffiebonen op het schuim.

De hoeveelheden komen uit het alcoholvrije recept van Gall & Gall. De getallen zijn dezelfde als in het IBA-recept (50, 30 en 10), anders verdeeld: de 50 ml wodka vervalt en de koffielikeur gaat van 30 naar 50 ml. Voor vier glazen schud je in twee keer, met twee glazen per shaker. Heb je geen alcoholvrije koffielikeur, dan staat verderop een versie met alleen espresso en siroop. De techniek van schudden en zeven staat ook in het overzicht van mocktails.

Wat zit er in het origineel en wat komt ervoor in de plaats?

De International Bartenders Association (IBA) houdt de officiële cocktaillijst bij. De espresso martini staat in de categorie The New Era. Ernaast staan drie gepubliceerde alcoholvrije recepten, omgerekend naar één glas.

Het recept van L’OR is de versie zonder speciale fles. L’OR geeft het voor twee glazen: 2 dubbele espresso’s, 70 ml suikersiroop en 1 theelepel vanille-extract. Let bij dat laatste op het etiket. Waarom, staat verderop.

Hoeveel alcohol laat je weg?

De som volgt het IBA-recept, met wodka van 40% en Kahlúa van 16%. Dat laatste percentage noemt de maker zelf en het staat ook op de fles bij Gall & Gall.

1. Wodka: 50 ml × 0,40 = 20,0 ml pure alcohol.
2. Kahlúa: 30 ml × 0,16 = 4,8 ml.
3. Samen: 20,0 + 4,8 = 24,8 ml pure alcohol.
4. In gram: 24,8 × 0,789 = 19,6 gram. Pure alcohol weegt 0,789 gram per milliliter.
5. Standaardglazen: 19,6 ÷ 10 = 2,0.

Een standaardglas bevat volgens het Trimbos-instituut ongeveer 10 gram alcohol, en de VAD rekent in België met dezelfde 10 gram. Eén espresso martini volgens de IBA telt dus voor twee glazen. Met Tia Maria (20%) wordt het 30 × 0,20 = 6,0 ml uit de likeur, samen 26,0 ml en 20,5 gram. Difford’s Guide, een Brits naslagwerk voor cocktails, komt voor zijn eigen, kleinere recept op 18,9 gram.

Hoeveel cafeïne zit erin?

De alcohol gaat eruit, de koffie blijft. De tabel rekent met de richtgetallen van het Voedingscentrum en met een espresso van 30 ml waar het recept geen maat noemt.

De 3 mg extra in het origineel komt uit de likeur. Kahlúa schrijft dat de likeur ongeveer 100 ppm cafeïne bevat, dat is 100 mg per liter, dus 30 ml × 0,1 = 3 mg. De alcoholvrije koffielikeur van Lyre’s bevat volgens de ingrediëntenlijst 15% koffie-infusie. Hoeveel cafeïne dat oplevert, staat er niet bij.

Ter vergelijking noemt het Voedingscentrum ongeveer 60 mg voor een kopje filterkoffie van 125 ml en ongeveer 20 mg voor een glas cola van 200 ml. Met decaf blijft er een rest over: ongeveer 3 mg per kopje van 125 ml.

Hoe krijg je de schuimlaag?

Volgens Difford’s Guide draait het om de crema, de schuimlaag op een verse espresso. Over de temperatuur van de koffie zijn de bronnen het oneens.

• Heet de shaker in. Difford’s Guide noemt de crema de sleutel tot het drankje en giet de espresso dampend heet in de shaker, om direct met ijs te schudden. Laat je de koffie afkoelen, dan verdwijnt de crema en volgens Difford’s Guide ook het resultaat.
• Eerst zonder ijs. Gall & Gall schudt in zijn gewone recept de warme espresso eerst ongeveer een minuut zonder ijs en daarna kort met ijs, tot de shaker beslaat.
• Laten afkoelen. L’OR en het alcoholvrije recept van Gall & Gall laten de espresso eerst afkoelen.

De twee recepten die de schuimlaag uitleggen, Difford’s Guide en het gewone recept van Gall & Gall, gebruiken allebei warme, verse espresso. Het recept hierboven volgt die lijn: de espresso gaat vers de shaker in.

Waar zit ongemerkt toch alcohol in?

Vanille-extract is de valkuil in het recept zonder likeur. In de Verenigde Staten moet vanille-extract volgens de voedselwet minstens 35% alcohol bevatten, en Dr. Oetker schrijft dat de meeste fabrikanten het op alcoholische basis aanbieden. Met die 35% ziet het recept van L’OR er per glas zo uit:

1. Alcohol: 2,5 ml extract × 0,35 = 0,875 ml pure alcohol.
2. Volume: 60 ml espresso + 35 ml siroop + 2,5 ml extract = 97,5 ml.
3. Percentage: 0,875 ÷ 97,5 = 0,009, dus 0,9%.

Dat is boven de 0,5% waarboven een drank volgens de Nederlandse Alcoholwet alcoholhoudend is. Er zijn ook extracten waar geen alcohol in de ingrediëntenlijst staat: op het flesje Bourbon vanille-extract van Dr. Oetker bij Albert Heijn staan alleen invertsuikerstroop, glucosestroop, water en vanille-extract. Lees dus de ingrediëntenlijst.

Ook bij alcoholvrije sterkedrank loont het etiket. Volgens het Voedingscentrum mogen alcoholvrije gedistilleerde dranken tot 0,5% alcohol bevatten. De Druglijn van de VAD schrijft dat 0,0% in België staat voor dranken die geen alcohol bevatten. Het Voedingscentrum adviseert wie zwanger is of wil worden om alleen 0,0% te drinken en op het etiket te kijken of dat er staat. Wat het woord mocktail dekt, lees je in wat een mocktail is.

Waar komt de espresso martini vandaan?

Volgens Difford’s Guide is de cocktail rond 1983 bedacht door de Londense barman Dick Bradsell, in de Soho Brasserie aan Old Compton Street. Hij heette toen Vodka Espresso en werd op ijs geserveerd. In 1997 schonk een collega van Bradsell in de Londense bar Match het drankje zonder ijs in een martiniglas, schrijft Difford’s Guide.

In hetzelfde glas serveer je de alcoholvrije pornstar martini, ook een Londense cocktail. Nog een klassieker in een versie zonder alcohol is de alcoholvrije moscow mule.