Mocktail maken: de basisverhouding en 15 recepten

Een mocktail bouw je uit vijf bouwstenen: zuur, zoet, bitter, bubbels en ijs. De basisverhouding is 2-1-7: 30 ml citrussap, 15 ml suikersiroop en 105 ml bruiswater in een hoog glas vol ijs. Die verhouding komt uit het officiële recept van de John Collins, met bruiswater op de plek van de 45 ml gin. Hieronder staan vier basisrecepten, de suiker per glas en elf mocktails met een eigen pagina.

Inhoud

1. Wat is een mocktail?
2. Van cocktail naar cocktail zonder alcohol: wat blijft er over?
3. De vijf bouwstenen van een mocktail recept
4. Vier makkelijke mocktail recepten voor de basis
5. Zoete mocktail of minder zoet: hoeveel suiker zit erin?
6. Mocktail recepten met een eigen pagina
7. Welke mocktail glazen heb je nodig?
8. Blijft een alcoholvrije cocktail altijd op 0,0%?

Wat is een mocktail?

Een mocktail is een gemengd drankje zonder alcohol, meestal met ijs, gemaakt van sap, kruiden en bruiswater. Het woordenboek Merriam-Webster dateert het woord op 1916. Waar de naam vandaan komt en wat het verschil met een cocktail is, lees je in wat een mocktail is.

Van cocktail naar cocktail zonder alcohol: wat blijft er over?

De International Bartenders Association (IBA) houdt de lijst met officiële cocktailrecepten bij. Haal uit zeven van die recepten de sterke drank weg en je ziet de alcoholvrije cocktail die eronder zit.

Wat de tabel laat zien:

• Er ontbreekt steeds 45 of 50 ml. Een John Collins is met gin 150 ml en zonder gin 105 ml. Dat is 30% minder in je glas, met evenveel zuur en zoet. Vul het gat met bruiswater of sap.
• Neutrale bubbels vragen om zuur en zoet. Bij bruiswater hoort 30 ml citroensap en 15 ml siroop: 2 delen zuur op 1 deel zoet.
• Zoete bubbels hebben alleen wat zuur nodig. Ginger beer en grapefruitfrisdrank brengen hun eigen suiker mee. De IBA doet er 5 tot 10 ml limoensap bij en geen siroop.
• Met sap als basis is het 6 op 1. 90 ml sap op 15 ml grenadine of citroensap.

De vijf bouwstenen van een mocktail recept

• Zuur. Citroen- of limoensap, 20 tot 30 ml per glas. De IBA gebruikt 20 ml limoensap in de mojito en 30 ml citroensap in de collins.
• Zoet. Suikersiroop, kristalsuiker of grenadine. Gewone siroop is 1 deel suiker op 1 deel water, dikke siroop 2 op 1. Difford’s Guide rekent 10 ml dikke siroop als even zoet als 15 ml gewone. Een theelepel kristalsuiker is 4 gram.
• Bitter. Tonic bevat kinine. Grapefruit is de andere bekende bittere smaak: de IBA gebruikt grapefruitfrisdrank in de Paloma. Kant-en-klare bitters zonder alcohol staan in het overzicht van alcoholvrije aperitieven. De oranje variant met bubbels is de alcoholvrije Aperol Spritz.
• Bubbels. Bruiswater voegt geen suiker toe. Tonic, ginger ale en ginger beer doen dat wel. Bubbels gaan er als laatste in en je roert daarna kort: de IBA schrijft bij de John Collins en de Paloma “stir gently”. Voor een glas om mee te proosten kun je ook sparkling tea als basis nemen.
• IJs. IJs koelt en verdunt. Volgens Difford’s Guide komt er bij schudden met ijs ongeveer 25% water bij en bij roeren ongeveer 20%. Schud je 105 ml, dan is dat 105 × 0,25 = 26 ml smeltwater. Grote blokken hebben minder oppervlak dan dezelfde hoeveelheid kleine blokjes. Er smelt dan minder ijs in dezelfde tijd.

Vier makkelijke mocktail recepten voor de basis

Deze vier staan nergens anders op de site. Drie zijn een officieel IBA-recept zonder de sterke drank, met het gat van 45 ml opgevuld. De vierde is altijd alcoholvrij geweest. Elk recept is voor 1 glas.

Citroen-fizz: zuur, zoet en bubbels

• 30 ml citroensap
• 15 ml suikersiroop
• 105 ml bruiswater

Vul een hoog glas met ijs, schenk alles erin en roer kort. Garneer met een schijfje citroen. Dit is de John Collins zonder gin: 60 ml bruiswater uit het recept plus 45 ml voor de gin. Heb je geen siroop, los dan 2 theelepels suiker op in het citroensap. Zo zoet de IBA ook de mojito.

Virgin sunrise: de oranje met het kleurverloop

• 90 ml sinaasappelsap
• 45 ml bruiswater
• 15 ml grenadine

Vul een hoog glas met ijs en schenk het sap en het bruiswater erin. De grenadine gaat er als laatste bij en zakt naar de bodem. Roer daarna niet meer, dan blijft het kleurverloop zichtbaar. Zo staat het ook in het IBA-recept van de Tequila Sunrise. Garneer met een halve schijf sinaasappel.

Shirley Temple: ginger ale met grenadine

• 165 ml ginger ale
• 10 ml citroensap
• 7,5 ml grenadine

Schenk alles in een gekoeld collinsglas en vul aan met ijs. Dit zijn de hoeveelheden van Difford’s Guide, dat op 85 kcal per glas uitkomt. Het citroensap is een toevoeging van Difford’s aan het gangbare recept. Volgens dezelfde gids is het drankje bedacht in restaurant Chasen’s in Beverly Hills en genoemd naar filmster Shirley Temple.

Virgin Mary: hartig, zonder toegevoegde suiker

• 135 ml tomatensap
• 15 ml citroensap
• 2 scheutjes worcestersaus
• tabasco, selderijzout en peper naar smaak

Roer alles in een glas met ijs. De IBA serveert de Bloody Mary in een laag glas, of in een hoog glas als je hem met ijs wilt. Garneer met een stengel bleekselderij en een partje citroen. De 135 ml is de 90 ml tomatensap uit het recept plus 45 ml voor de wodka.

Zoete mocktail of minder zoet: hoeveel suiker zit erin?

De suiker in een mocktail komt uit de siroop, het sap en de frisdrank. Per bouwsteen ziet dat er zo uit.

De tonic van Fever-Tree smaakt bitter en bevat toch bijna evenveel suiker als de ginger ale van hetzelfde merk: 7,1 tegen 7,2 gram. Bitter zegt dus niets over de hoeveelheid suiker. Sprite Lemon Lime bestaat met en zonder suiker. Kijk op de fles welke je hebt. Met die cijfers reken je de vier basisrecepten door.

1. Citroen-fizz met 2 theelepels suiker: 2 × 4 = 8 gram.
2. Shirley Temple: 165 ml ginger ale × 0,072 = 11,88 gram. 7,5 ml grenadine × 23 ÷ 30 = 5,75 gram. Samen 17,63, afgerond 17,6 gram.
3. Virgin sunrise: 90 ml sinaasappelsap × 0,09 = 8,1 gram. 15 ml grenadine × 23 ÷ 30 = 11,5 gram. Samen 19,6 gram.
4. Virgin Mary: geen toegevoegde suiker. De suiker uit het tomatensap zelf is niet meegeteld.

Het sap van citroen en limoen is in deze sommen niet meegerekend. Ter vergelijking: een glas cola van 200 ml bevat volgens het Voedingscentrum ongeveer 21 gram suiker. Het Voedingscentrum rekent alcoholvrije dranken tot de suikerhoudende dranken, in dezelfde groep als frisdrank.

Zo stuur je bij:

• Zoeter: elke 5 ml grenadine extra is 5 × 23 ÷ 30 = 3,8 gram suiker. Appelsap op de plek van bruiswater voegt 10,5 gram per 100 ml toe.
• Minder zoet: vervang de frisdrank door bruiswater. In de Shirley Temple scheelt dat 11,9 gram. Je houdt dan bruiswater met grenadine en citroen over, met 5,8 gram suiker.
• Zonder zoet: een snuf zout, zoals in de Paloma, of de hartige kant op met de Virgin Mary.

Mocktail recepten met een eigen pagina

Elf mocktails zijn op deze site apart uitgewerkt. In de tabel staat wat er in het origineel zit en wat het recept zonder alcohol is. De hoeveelheden zijn voor 1 glas, tenzij er iets anders bij staat.

Welke mocktail glazen heb je nodig?

Met een hoog glas en een laag glas maak je bijna alles uit dit overzicht. De inhoud tot de rand komt uit de glazengids van Difford’s Guide.

Een collinsglas van 35 cl lijkt groot voor een Shirley Temple van 165 + 10 + 7,5 = 182,5 ml. De rest van de ruimte is voor het ijs. Koel het glas vooraf: Difford’s noemt 20 tot 30 minuten in de vriezer, of vul het glas even met ijs en water. Voor een spritz lees je verder bij welk glas je voor een spritz kiest. Het verschil tussen flûte, tulp en coupe staat bij champagneglazen.

Blijft een alcoholvrije cocktail altijd op 0,0%?

Met sap, siroop, kruiden en bruiswater doe je er zelf geen alcohol bij. Het verandert zodra je iets uit een fles toevoegt waar “alcoholvrij” op staat, of een scheutje bitters.

• Nederland: alcoholvrij bier mag volgens het Voedingscentrum maximaal 0,1% alcohol bevatten, alcoholvrije wijn maximaal 0,5%.
• België: volgens de Druglijn van de VAD mag alcoholvrij bier tot 0,5% bevatten. Voor wijn, andere gegiste dranken en sterke drank ligt de grens op 1,2%.
• 0,0%: die aanduiding verwijst volgens de Druglijn naar dranken die geen alcohol bevatten.

Aromatische bitters zijn sterker dan je verwacht. Angostura heeft 44,7% alcohol. Nagerekend voor twee scheutjes in een glas van 200 ml:

1. Volume: Difford’s Guide rekent 4 scheutjes (dashes) als 1,25 ml. Twee scheutjes is dus 0,625 ml.
2. Pure alcohol: 0,625 × 0,447 = 0,28 ml.
3. Percentage: 0,28 ÷ 200 = 0,0014, dus 0,14%.

Angostura noemt die hoeveelheid zelf verwaarloosbaar en verkoopt een frisdrank met zijn bitters als alcoholvrij. Het is wel meer dan de 0,1% die in Nederland voor alcoholvrij bier geldt. Ben je zwanger of wil je zwanger worden, dan is het advies van het Voedingscentrum om geen alcohol te drinken en alleen 0,0% te kiezen. Wat er in een fles alcoholvrije mousserende wijn mag zitten, staat bij alcoholvrije bubbels.