Alcoholvrije glühwein: recept, 70 °C en de alcoholmythe

Alcoholvrije glühwein maak je van 1 liter alcoholvrije rode wijn of rood druivensap, met 1 sinaasappel, 1 kaneelstokje, 4 kruidnagels en 2 steranijs. Verwarm het op laag vuur tot ongeveer 70 °C, laat het een kwartier trekken en laat het niet koken. Dat geeft 1 liter, 4 glazen van 250 ml. Gewone glühwein wordt door verwarmen niet alcoholvrij: volgens Amerikaanse cijfers voor gerechten is na een kwartier sudderen nog ongeveer 40% van de alcohol over.

Inhoud

1. Het recept: alcoholvrije glühwein voor vier glazen
2. Alcoholvrije rode wijn of druivensap?
3. Welke kruiden gaan erin?
4. Hoe heet mag alcoholvrije glühwein worden?
5. Verdampt de alcohol als je gewone glühwein verwarmt?
6. Zit er in alcoholvrije glühwein echt geen alcohol?
7. Mag het wel glühwein heten?
8. Warmhouden, bewaren en wat je er nog meer bij schenkt

Het recept: alcoholvrije glühwein voor vier glazen

Een officieel recept voor glühwein bestaat niet. Het uitgangspunt hier is het recept van de Nederlandse slijter Gall & Gall, dat met alcoholvrije rode wijn of met druivensap werkt.

• 1 liter alcoholvrije rode wijn of rood druivensap
• 1 sinaasappel, in partjes
• 1 kaneelstokje
• 4 kruidnagels
• 2 steranijs
• 2 eetlepels suiker, naar smaak

1. Doe de wijn of het sap in een pan en zet die op laag vuur.
2. Voeg de sinaasappel, de kruidnagels, de steranijs en het kaneelstokje toe.
3. Proef en voeg suiker toe als je het zoeter wilt.
4. Doe het deksel op de pan en laat het minstens een kwartier op laag vuur staan. Het mag dampen, het mag niet borrelen.
5. Schenk door een zeef in vier hittebestendige glazen of mokken.

In verhouding: per glas van 250 ml reken je een kwart sinaasappel, 1 kruidnagel en een halve steranijs. Voor acht glazen verdubbel je alles. Maak je een halve liter, houd dan één heel kaneelstokje aan. Dat doet 24Kitchen ook.

Alcoholvrije rode wijn of druivensap?

Beide staan in het recept van Gall & Gall. Het verschil zit in drie dingen die je kunt opzoeken: de alcohol, de calorieën en de suiker die het recept eraan toevoegt.

De getallen gelden voor de basis alleen. Het Trimbos-instituut rekent voor alcoholvrije wijn met 23 kcal per 100 ml, het Voedingscentrum geeft 162 kcal voor een glas druivensap van 250 gram, en Albert Heijn vermeldt 77 kcal per 100 ml op zijn glühwein. De suiker die je zelf toevoegt, komt daar nog bij.

Druivensap is van zichzelf zoet. De drie recepten die alleen sap gebruiken, voegen dan ook geen suiker toe. Jumbo zet er het sap en de schil van een citroen tegenover. Alcoholvrije wijn is eerst gewone wijn geweest waar de alcohol uit is gehaald. Het recept zet daar 2 eetlepels suiker bij, en die doseer je zelf.

Welke kruiden gaan erin?

Kaneel en kruidnagel. De Europese omschrijving van glühwein noemt alleen die twee: de drank is “voornamelijk gearomatiseerd met kaneel en/of kruidnagel”. De rest is keuze. Vier Nederlandse recepten naast elkaar:

Wat de tabel laat zien:

• Eén kaneelstokje en één sinaasappel, in elk recept. Dat geldt bij 500 ml en bij 1,2 liter in de pan.
• Kruidnagel zit er altijd in, 2 tot 5 stuks. Steranijs staat in drie van de vier recepten, nootmuskaat in twee.
• De portie verschilt. 24Kitchen komt op 125 ml per persoon, het Wereld Kanker Onderzoek Fonds op 150 ml en Jumbo op bijna 190 ml. Gall & Gall maakt 1 liter. Hier rekenen we met een glas van 250 ml, dus 4 glazen.

Hoe heet mag alcoholvrije glühwein worden?

Ongeveer 70 °C. Het getal komt uit Duitsland. De Chemische und Veterinäruntersuchungsämter (CVUA) van Baden-Württemberg, de laboratoria die daar levensmiddelen controleren, schrijven in hun informatieblad over glühwein: verhit glühwein tot ongeveer 70 °C en laat hem niet koken. Het CVUA Stuttgart gaf in 2010 hetzelfde advies voor glühwein en punch: kort verwarmen tot iets boven drinktemperatuur, liefst niet boven de 70 °C.

Bij gewone glühwein gaat dat advies ook over de alcohol, die bij 78 °C kookt. Zonder alcohol blijft de tweede reden over, en dat is de smaak. In een zoete drank die lang of te heet verwarmd wordt, ontstaat de stof hydroxymethylfurfural (HMF). Het CVUA Stuttgart noemt HMF een kookindicator: hoe langer de drank heeft staan pruttelen, hoe hoger de waarde. Boven de 20 milligram per liter proef je dat volgens het lab vaak als een jam- of kooksmaak. In de weken voor kerst 2009 vond het bij 3 van de 16 onderzochte alcoholvrije punches een duidelijke kooktoon, met HMF-waarden tot 195 milligram per liter.

De vier recepten zijn het onderling niet eens. Gall & Gall blijft onder de kook, Jumbo en 24Kitchen gaan tot tegen de kook aan, en het Wereld Kanker Onderzoek Fonds laat het sap eerst koken. Met het advies van het CVUA erbij ligt laag vuur met een deksel voor de hand. Heb je een keukenthermometer, stop dan bij 70 °C.

Verdampt de alcohol als je gewone glühwein verwarmt?

Voor een deel. Alcoholvrij wordt gewone glühwein er niet van. Glühwein moet volgens de Europese verordening over gearomatiseerde wijn minstens 7% alcohol hebben. De huismerkfles van Albert Heijn heeft 8,5%. De som voor een glas van 250 ml:

1. Pure alcohol: 250 ml × 0,085 = 21,25 ml.
2. Gram alcohol: 21,25 × 0,789 = 16,8 gram.
3. Standaardglazen: 16,8 ÷ 10 = 1,7.

Een standaardglas bevat volgens het Trimbos-instituut ongeveer 10 gram alcohol. De Belgische VAD rekent met hetzelfde getal. Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) heeft een tabel met het deel van de alcohol dat overblijft als je drank in een gerecht verwerkt. Voor een pan glühwein is dat een benadering. Toegepast op dat glas:

De richting klopt met wat het CVUA schrijft: boven de 70 °C kan de alcohol, afhankelijk van de tijd, grotendeels ontsnappen. Grotendeels is niet helemaal. Zelfs na 2,5 uur sudderen staat er in de tabel nog 5%. Wie glühwein kort verwarmt en onder de 70 °C blijft, zit het dichtst bij de eerste regel: ongeveer 14 gram alcohol per glas, 1,4 standaardglas.

De kerstmarkt laat hetzelfde zien. Het CVUA Stuttgart onderzocht voor kerst 2009 39 glühweinen die open op kerstmarkten werden geschonken. Bij 2 daarvan vond het lab het alcoholgehalte te laag. Bij de andere 37 was er op dat punt geen aanmerking.

Wil je een warme kruidendrank zonder alcohol, begin dan met een basis zonder alcohol. Gewone glühwein blijft een drank met alcohol, ook na een avond op het vuur. Rijden doe je er niet mee. Dezelfde som voor een andere warme drank met alcohol staat bij hot Aperol, de warme Aperol Spritz.

Zit er in alcoholvrije glühwein echt geen alcohol?

Dat hangt af van de basis. In alcoholvrije wijn kan volgens het Voedingscentrum nog tot maximaal 0,5% alcohol zitten. De som voor een pan van 1 liter:

1. Pure alcohol in de pan: 1.000 ml × 0,005 = 5 ml.
2. Per glas van 250 ml: 5 ÷ 4 = 1,25 ml.
3. Gram alcohol: 1,25 × 0,789 = 1,0 gram.

Dat is een tiende van een standaardglas van 10 gram, en het is de bovengrens. Staat er 0,0% op de fles, dan zit je daar ver onder. Met druivensap gebruik je geen wijn.

Ben je zwanger, dan raadt het Trimbos-instituut aan om geen alcoholvrije dranken te drinken, tenzij er echt geen alcohol (0,0%) in zit. Het Voedingscentrum geeft hetzelfde advies: alleen 0,0%. Kijk dus op de fles welk percentage erop staat.

Mag het wel glühwein heten?

Thuis noem je het zoals je wilt. Op een etiket ligt dat anders. Glühwein is in de Europese Unie een vastgelegde verkoopbenaming. De verordening uit 2014 omschrijft het als een drank die uitsluitend van rode of witte wijn is gemaakt, die voornamelijk met kaneel en/of kruidnagel is gearomatiseerd en die minstens 7% alcohol heeft. Een drank zonder alcohol viel daar buiten. Het CVUA schreef in 2015 dat de naam glühwein voor dranken van alcoholvrije wijn niet gebruikt mag worden, en noemde “alkoholfreier Glühpunsch” als mogelijke naam. Vandaar namen als glühpunsch.

Daar komt beweging in. Verordening (EU) 2026/471 van 24 februari 2026 voert voor wijn waar de alcohol uit is gehaald nieuwe etikettermen in: “alcoholvrij” bij hooguit 0,5% alcohol, met “0,0 %” erbij als het gehalte niet boven de 0,05% komt. Die termen gaan 18 maanden na de inwerkingtreding van de verordening gelden, naar verwachting in de loop van 2027; tot dan heet zulke wijn op het etiket gedealcoholiseerd. Die termen zijn geschreven voor wijn en mousserende wijn. Volgens de tekst die het Europees Parlement en de Raad hebben vastgesteld, mag daarnaast een gearomatiseerde wijndrank onder het minimum blijven als hij is gemaakt van wijn waaruit de alcohol is gehaald. Glühwein is zo’n drank. Een glühwein van gedealcoholiseerde wijn zou die naam dan op het etiket kunnen dragen.

Voor de versie van druivensap verandert er niets. Daar komt geen wijn aan te pas, en de Europese omschrijving vraagt een drank die uitsluitend van wijn is gemaakt. Het informatieblad van het CVUA uit 2019 noemt namen als “alkoholfreier Glühwein” voor een warme drank van gezoet en gekruid vruchtensap niet toegestaan. Hoe wijn zonder alcohol wordt gemaakt en welke namen er op het etiket mogen staan, lees je bij alcoholvrije bubbels en waarom ze geen champagne mogen heten.

Warmhouden, bewaren en wat je er nog meer bij schenkt

Houd de pan op de laagste stand, met het deksel erop. Blijft er iets over, haal dan de kruiden en de schillen eruit. In een schone fles in de koelkast blijft het volgens Gall & Gall ongeveer 3 dagen goed.

Maak je liever één koude schaal voor de hele tafel, kijk dan bij de alcoholvrije punch en bowl. Koude recepten met bubbels voor het kerstdiner staan bij de kerstmocktails. Alle andere recepten vind je in het overzicht van mocktailrecepten.