Champagne bewaren: 10 tot 15 °C, liggend of staand mag

Champagne bewaar je op een donkere plek met een constante temperatuur van 10 tot 15 °C en een luchtvochtigheid van 60 tot 80%, zonder trillingen en sterke geuren. Dat is het advies van het Comité Champagne. Of de fles ligt of staat, maakt volgens het Comité niet uit. De koelkast is bedoeld voor de laatste uren voor het serveren. Een fles zonder jaartal drink je binnen een paar jaar na aankoop.

Inhoud

1. Wat heeft een fles champagne nodig om goed te blijven?
2. Wat zeggen de vier bronnen precies?
3. Bewaar je champagne liggend of staand?
4. Waar bewaar je champagne: kelder, kast of koelkast?
5. Je hebt een fles gekregen: wat doe je?
6. Hoe lang kun je een dichte fles bewaren?
7. Hoe bewaar je een fles die open is?
8. Helpt een lepel in de hals van de fles?

Wat heeft een fles champagne nodig om goed te blijven?

Het Comité Champagne noemt vijf dingen. Thuis haal je ze zelden alle vijf. Ze geven wel aan waar je op let als je een plek kiest.

• Een constante, koele temperatuur. Het Comité noemt 10 tot 15 °C. Het woord constant weegt even zwaar als het getal. Moët & Chandon geeft een ruimere band van 7 tot 18 °C en zegt erbij dat je snelle schommelingen moet vermijden.
• Donker. Champagne is gevoelig voor licht. Te veel licht geeft een onaangename geur. Het Comité noemt dat lightstrike. De flessen zijn daarom groen of soms bruin: die kleuren beperken volgens het Comité de uv-straling die door het glas komt. Beperken is minder dan tegenhouden, dus een kast of de doos blijft nodig.
• Vochtige lucht. Het Comité noemt 60 tot 80%. Moët & Chandon legt uit waarom: erg droge lucht en hoge temperaturen kunnen de kurk laten uitdrogen.
• Geen trillingen en geen sterke geuren. Dus niet naast de wasmachine en niet tussen de verf en de schoonmaakmiddelen.
• Frisse lucht. De ruimte moet geventileerd zijn.

Heeft de fles een lange reis achter de rug, dan raadt het Comité aan een paar dagen te wachten voor je hem opent. Dat geldt voor elke wijn.

Wat zeggen de vier bronnen precies?

Het Comité Champagne spreekt voor de hele streek. De Union des Maisons de Champagne is de vereniging van de champagnehuizen. Moët & Chandon en Taittinger geven advies voor hun eigen flessen. Naast elkaar gelegd zijn ze het over de temperatuur bijna eens en over de rest minder.

Wat je hiermee doet:

• Temperatuur. Leg de vier banden over elkaar: 10 tot 15, 10 tot 12, 7 tot 18 en 10 tot 12. Het stuk dat in alle vier past, is 10 tot 12 °C. Haal je dat niet, dan zit je tot 15 °C nog binnen het advies van het Comité en van de Union.
• Luchtvochtigheid. Hier spreken de bronnen elkaar tegen. Moët wil boven 70%, de Union wil er juist niet boven komen, en Taittinger noemt een droge ruimte. Rond 70% zit je binnen de band van het Comité en het dichtst bij de getallen van de Union en Moët. Voor een fles die je binnen een jaar of twee drinkt, is dit waarschijnlijk het punt waar je je het minst druk over hoeft te maken: geen van de bronnen geeft een termijn waarbinnen droge lucht schade doet.
• Licht. Hierover is iedereen het eens. Het Comité, de Union, Moët en Taittinger zeggen alle vier: uit het licht.

Bewaar je champagne liggend of staand?

Hierover bestaan drie standpunten. Ze staan hieronder met de bron erbij, zodat je ziet hoe stevig elk standpunt is.

Standpunt 1: liggend, anders droogt de kurk uit

Dit is het advies dat je het vaakst hoort. De redenering: in een liggende fles blijft de kurk nat, en een natte kurk blijft soepel en sluit goed af. Taittinger schrijft op zijn eigen site dat het “essentieel” is om de fles horizontaal te bewaren, net als bij wijn.

Standpunt 2: het maakt niet uit

Het Comité Champagne noemt het uitdrogen van de kurk een advies dat vaak wordt doorverteld, en zegt dat het risico niet bestaat: de lucht in een kelder is vochtig en aan de binnenkant zit de wijn. Het maakt volgens het Comité dus niet uit of flessen staan of liggen. Dat ze in de praktijk meestal liggen, is omdat het handiger stapelt. De Union des Maisons de Champagne zegt hetzelfde met een andere reden: de druk in de fles houdt de kurk vochtig.

Onderzoek aan stille wijn wijst dezelfde kant op. Miguel Cabral, hoofd onderzoek van kurkmaker Amorim, zei in 2018 in het vakblad The Drinks Business dat de luchtvochtigheid in de ruimte tussen wijn en kurk bijna 100% is en dat een kurk daardoor ook in een staande fles niet uitdroogt. Hij verwees naar een studie van het Australian Wine Research Institute uit 2005. Daarin zijn flessen riesling en chardonnay vijf jaar bewaard, met verschillende afsluitingen en in verschillende standen. De stand van de fles had weinig invloed op samenstelling en smaak. Dat was stille wijn, dus over champagne zegt het niets rechtstreeks.

Standpunt 3: staand is beter, volgens Wikipedia

Je leest ook dat mousserende wijn rechtop beter oud wordt. De Engelstalige Wikipedia schrijft dat, met een verwijzing naar The Oxford Companion to Wine en naar een vakbladartikel uit 2001 over onderzoek van het Comité Champagne. De redenering: een kurk die jarenlang in de wijn ligt, verliest zijn veerkracht en laat dan meer zuurstof door. In het huidige advies van het Comité staat dat niet. Het Comité beschrijft wel dat de onderkant van de kurk in een liggende fles op den duur smaller wordt, en zegt erbij dat dit de kwaliteit van de wijn niet schaadt. Wikipedia is voor dit standpunt de enige bron. In het advies hieronder telt het daarom niet mee. Meer over de vorm van de kurk staat in de champagnekurk en het muselet.

Wat doe je ermee?

Waar bewaar je champagne: kelder, kast of koelkast?

Loop de plekken in huis langs met de eisen van het Comité: koel, constant, donker en rustig.

• De kelder. Die komt het dichtst bij wat het Comité beschrijft: koel, donker en vochtig. Leg de fles niet naast de cv-ketel of de wasmachine.
• Een dichte kast op een koele plek. Heb je geen kelder, kies dan de kast die het verst van verwarming, oven en zon af staat. Laat de fles in de doos. Twijfel je, leg er een week een thermometer bij en kijk of de temperatuur binnen de 7 tot 18 °C van Moët blijft en weinig schommelt.
• De keuken, de vensterbank, de plank boven de koelkast. Hier is het licht, warm of allebei, en de temperatuur wisselt per dag. Deze plekken gaan tegen de eerste twee eisen in.
• De koelkast. Het Comité Champagne noemt de koelkast niet de beste plek om te bewaren, omdat het advies 10 tot 15 °C is. Hij is er wel voor het koelen: een paar uur voor het serveren onderin de koelkast. Op welke temperatuur je schenkt en hoe je snel koelt, lees je in champagne op de juiste temperatuur.
• De vriezer. Volgens het Voedingscentrum is champagne minder geschikt voor de vriezer.
• Een wijnklimaatkast. Die houdt de temperatuur vast en het licht buiten. Of dat voor jouw aantal flessen de moeite loont, staat in een wijnkoelkast voor champagne.

Je hebt een fles gekregen: wat doe je?

1. Kijk of er een jaartal op het etiket staat. Zonder jaartal is het een champagne die al gerijpt is en niet hoeft te liggen. Met jaartal mag hij langer blijven liggen.
2. Kies de plek. De koelste donkere kast in huis, of de kelder. Laat de fles in de doos.
3. Zet of leg hem zoals het past. De stand is minder belangrijk dan de plek.
4. Schrijf de maand van aankoop op de doos. Moët & Chandon telt zijn bewaaradvies vanaf de aankoop. Zonder die datum weet je over twee jaar niet meer hoe oud de fles is.
5. Leg hem een paar uur voor het serveren onderin de koelkast.

Hoe lang kun je een dichte fles bewaren?

Champagne is bij verkoop al gerijpt: minstens 15 maanden zonder jaartal en minstens 3 jaar met jaartal. Thuis hoeft hij dus niet verder te rijpen. Moët & Chandon raadt aan een gewone fles van 75 cl zonder jaartal binnen 24 maanden na aankoop te openen. Taittinger noemt voor de meeste champagnes zonder jaartal ongeveer 3 tot 5 jaar. Voor champagne met jaartal noemt Taittinger 5 tot 10 jaar of langer en Moët 7 tot 10 jaar na aankoop. Een houdbaarheidsdatum staat er niet op: die is voor wijn in de EU niet verplicht. De rekenvoorbeelden, de codes op de fles en wat je merkt aan een fles die te oud is, staan in hoe lang champagne houdbaar is. Wat een jaartal op het etiket betekent, lees je in vintage champagne.

Grote flessen gaan langer mee. Moët noemt voor flessen vanaf 150 cl tot 36 maanden, een jaar meer dan voor de gewone fles. Waarom dat zo is, staat in magnum champagne.

Hoe bewaar je een fles die open is?

Sluit de fles direct af met een stopper voor mousserende wijn. Het Comité Champagne beschrijft die stopper als een metalen dop met een rubberen ring en twee klemmen die onder de rand van de hals grijpen. Zo blijft de fles volgens het Comité 1 tot 2 dagen goed. Zet hem in de koelkast. Het Voedingscentrum noemt daar 3 dagen en zegt niets over de bubbels. Hoe lang het zonder stopper goed gaat en welke stopper werkt, lees je in geopende champagne bewaren.

Helpt een lepel in de hals van de fles?

Nee. De Union des Maisons de Champagne schrijft dat een metalen lepel de bubbels niet vasthoudt en geen enkel praktisch nut heeft. In 1994 is het op Stanford University geproefd, met tien flessen mousserende wijn en acht proevers. De flessen met een lepel deden het na 26 uur niet beter dan de flessen die gewoon open in de koelkast stonden. Wat er precies is gemeten en wat er over de Franse proef bekend is, staat in een lepel in de fles: werkt het echt?